Spis treści:
- Dlaczego dzieci nie mogą oderwać się od ekranów
- Objawy uzależnienia cyfrowego według dr Kamili Skrobot
- Terapia i rola rodziców w procesie leczenia
- Coraz młodsze ofiary cyfrowego świata
Dlaczego dzieci nie mogą oderwać się od ekranów
Jeszcze dziesięć lat temu, rodzice obawiali się nadmiaru telewizji. Dziś to telefony komórkowe, tablety i gry online stały się głównym źródłem bodźców. Z badań NASK wynika, że polskie nastolatki spędzają w sieci średnio 4 godziny i 48 minut dziennie. Smartfon towarzyszy im podczas nauki, odpoczynku, a nawet snu. Dr Kamila Skrobot przyznaje, że coraz częściej zgłaszają się dzieci mające problem z kontrolą czasu spędzanego w internecie. Lekarka wyjaśnia, że „na porządku dziennym zgłaszają się dzieci, które mają kłopot z tym, jak korzystają ze smartfona, komputera, czy ogólnie z internetu”.
Mechanizm uzależnienia, jest podobny do innych nałogów. Dopamina – neuroprzekaźnik odpowiedzialny za uczucie przyjemności, powoduje, że dzieci chcą powtarzać dane zachowanie. Liczba powiadomień, lajków i komentarzy, wzmacnia potrzebę częstego sięgania po urządzenie. W efekcie, dochodzi do zaniedbania nauki, kontaktów społecznych i snu. O tym, jak technologia wpływa na koncentrację i funkcjonowanie mózgu, pisaliśmy w materiale więcej tutaj.
Objawy uzależnienia cyfrowego według dr Kamili Skrobot
Objawy uzależnienia od internetu, są zbliżone do klasycznych uzależnień behawioralnych. Dr Skrobot wskazuje, że to przede wszystkim silna potrzeba korzystania z sieci, utrata kontroli oraz rezygnacja z dawnych pasji. Dziecko może reagować agresją, gdy dostęp do telefonu zostaje ograniczony. Pojawiają się także objawy odstawienne – złość, napięcie, bezsenność, a w skrajnych przypadkach lęk i obniżony nastrój.
Ekspertka podkreśla, że charakterystycznym objawem uzależnienia jest korzystanie z internetu mimo widocznych szkód. Dziecko potrafi zarywać noce, mieć problemy w szkole, a mimo to nie odłoży urządzenia. Zjawisko to potwierdzają też inne badania, które opisują, jak gry i media społecznościowe uzależniają młodych użytkowników poprzez system nagród i mikrotransakcji. Więcej o tym, jak gry wpływają na psychikę młodzieży, można przeczytać w artykule zobacz tutaj.
Terapia i rola rodziców w procesie leczenia
Pomoc dziecku uzależnionemu od telefonu, wymaga zaangażowania całej rodziny.
„Terapia jest wieloskładnikowa i obejmuje zarówno opiekę lekarską, jak i psychoterapeutyczną. Podstawą jest psychoterapia – indywidualna, grupowa i rodzinna” – wyjaśnia dr Skrobot.
Celem terapii nie jest całkowite odcięcie od internetu, ale nauka kontrolowanego korzystania z niego oraz odbudowa więzi rodzinnych. To właśnie brak relacji z rodzicami bywa najczęstszą przyczyną sięgania po cyfrowe substytuty kontaktu emocjonalnego.
Ekspertka zwraca uwagę, że dzieci uczą się nawyków cyfrowych, obserwując dorosłych. Jeśli rodzic sam często sięga po telefon, dziecko uznaje to za normalne. W domu warto wprowadzić zasady tzw. cyfrowej higieny:
- ograniczenie czasu ekranowego do 1–2 godzin dziennie,
- wprowadzenie stref bez telefonu – np. przy stole, w sypialni,
- wspólne aktywności offline – spacer, sport, rozmowa.
Regularny ruch pomaga redukować stres i poprawia samopoczucie. Z tego powodu warto zapoznać się z poradnikiem bieganie – prosty sposób na zdrowie.
Coraz młodsze ofiary cyfrowego świata
Problem dotyczy już nie tylko nastolatków. Z raportu „Brzdąc w sieci” wynika, że nawet przedszkolaki spędzają za dużo czasu przed ekranem. Dzieci w wieku 3–6 lat, często korzystają z tabletów bez nadzoru dorosłych, co może prowadzić do problemów z uwagą i regulacją emocji. Dr Skrobot ostrzega, że bierne oglądanie bajek bez udziału rodzica szkodzi rozwojowi dziecka. Z kolei aplikacje takie jak TikTok niosą dodatkowe ryzyko kontaktu z obcymi dorosłymi i narażenia na przemoc cyfrową.
Ponad połowa młodych użytkowników, publikuje prywatne zdjęcia i filmy, a 2 procent bierze udział w grach hazardowych online. Te dane potwierdzają, że świat wirtualny staje się przestrzenią realnych zagrożeń. O tym, jak dbać o bezpieczeństwo dzieci w internecie, warto pamiętać podobnie jak o zasadach codziennej profilaktyki zdrowotnej – przypomina artykuł jak dieta może wspierać rozwój pamięci dziecka.
Uzależnienie od internetu, nie jest już zjawiskiem marginalnym. To problem społeczny, który wymaga działań systemowych, edukacji i wsparcia rodziców. Wczesne reagowanie, rozmowa i przykład dorosłych mogą pomóc dzieciom zachować równowagę między światem realnym a cyfrowym. Jak podkreśla dr Kamila Skrobot, „dziecko ma prawo do tajemnicy, ale rodzic powinien być obecny i zainteresowany tym, co dziecko robi w internecie”. To właśnie bliska relacja i świadome towarzyszenie najmłodszym, mogą okazać się najskuteczniejszym lekarstwem na cyfrowy nałóg.
Źródło: RMF24